قاعدگی یا پریود یکی از فرآیندهای طبیعی و ماهانه بدن زنان است که طی آن به دلیل عدم لقاح تخمک، لایه داخلی رحم (آندومتر) همراه با خونریزی از بدن دفع میشود. این فرآیند تحت کنترل هورمونهایی مانند استروژن و پروژسترون قرار دارد و معمولاً از سنین بلوغ تا یائسگی ادامه مییابد. سلامت چرخه قاعدگی میتواند یکی از شاخصهای مهم سلامت باروری و تا حدی سلامت عمومی زنان باشد.
سیکل یا چرخه قاعدگی به فاصله زمانی بین شروع یک پریود تا شروع پریود بعدی گفته میشود که بهطور معمول بین ۲۱ تا ۳۵ روز طول میکشد و به طور متوسط حدود ۲۸ روز است. این چرخه از چند مرحله تشکیل شده: مرحله قاعدگی (خونریزی)، مرحله فولیکولار (رشد فولیکولهای تخمدان)، تخمکگذاری و مرحله لوتئال (آمادهسازی رحم برای بارداری احتمالی). هرگونه بینظمی در طول این چرخه یا شدت علائم آن میتواند نشانهای از عدم تعادل هورمونی، استرس، تغذیه نامناسب یا سایر مشکلات زمینهای باشد.
بسیاری از زنان در طول دوران قاعدگی یا پیش از آن با یک یا چند مورد از مشکلات زیر مواجه میشوند:
هر یک از این مشکلات علل و رویکردهای درمانی خاص خود را دارند که بررسی خواهیم کرد. توجه داشته باشید که در صورت شدید بودن علائم یا تداوم آنها، مراجعه به پزشک متخصص زنان ضروری است.
PMS به مجموعه علائمی گفته میشود که معمولاً یک تا دو هفته پیش از شروع قاعدگی بروز میکند و با شروع خونریزی کاهش مییابد. تخمین زده میشود که اغلب زنان در سنین باروری تجربهای از این علائم داشته باشند، هرچند شدت آن در افراد مختلف متفاوت است.
علائم PMS:
درد قاعدگی به درد و گرفتگی عضلانی در ناحیه شکم و گاهی کمر گفته میشود که همزمان با شروع یا کمی پیش از قاعدگی رخ میدهد. درد قاعدگی به دو نوع اولیه (بدون بیماری زمینهای) و ثانویه (ناشی از مشکلاتی مانند اندومتریوز یا فیبروم رحمی) تقسیم میشود؛ در صورتی که درد بسیار شدید یا غیرعادی باشد، تشخیص علت زمینهای توسط پزشک اهمیت دارد.
نشانههای درد قاعدگی:
این ترکیبات را میتوان هم بهصورت مکملهای تکترکیبی و هم در قالب فرمولهای ترکیبی مخصوص «درد قاعدگی» که چند ماده مؤثره را با هم ترکیب کردهاند، تهیه کرد.
بینظمی در چرخه قاعدگی میتواند دلایل متعددی از جمله استرس، تغییرات وزن، عدم تعادل هورمونی یا سبک زندگی نامناسب داشته باشد. برخی مطالعات نشان دادهاند پنجانگشت ممکن است با اثر بر ترشح پرولاکتین به کاهش برخی علائم PMS مانند حساسیت پستان، تحریکپذیری و نوسانات خلقی کمک کند. با این حال، تنظیم قاعدگی با گیاهان دارویی نباید جایگزین بررسی و درمان پزشکی علل زمینهای بینظمی قاعدگی شود، بهویژه در مواردی مانند سندرم تخمدان پلیکیستیک.
بر اساس هدف مصرف
محصولات این دسته معمولاً برای یکی از سه هدف اصلی طراحی میشوند: کاهش علائم PMS، تسکین درد قاعدگی، یا کمک به تنظیم چرخه قاعدگی. برخی محصولات نیز بهصورت ترکیبی، چند هدف را همزمان پوشش میدهند.
بر اساس ترکیبات مؤثره
بر اساس دوز و فرم دارویی
محصولات موجود در بازار در قالبهای مختلفی از جمله کپسول، قرص خوراکی، کپسول ژلاتینی نرم (سافتژل) و پودر دمنوش عرضه میشوند. دوز ترکیبات مؤثره بسته به نوع محصول و برند تولیدکننده متفاوت است و بهتر است پیش از خرید، دوز مناسب با مشورت پزشک یا داروساز مشخص شود.
بر اساس برند
در دسته روغن گل مغربی، برندهایی مانند دانا (پریموژل)، باریج اسانس (ایپیاو)، یوروویتال (ایوینینگ پرایمرز اویل)، نورم لایف و هلث اید از شناختهشدهترین گزینههای موجود در بازار ایران هستند. در دسته ویتکس یا گیاه پنج انگشت، پورسینا با محصول ویتاگنوس (در دو فرم قطره و قرص روکشدار) یکی از قدیمیترین و پرکاربردترین برندهاست؛ گرین نیچر نیز با قرص ویتکس اگنوس کاستوس در این دسته فعالیت میکند. در دسته فرمولهای ترکیبی چندگیاهی مخصوص تنظیم قاعدگی و PMS، محصولی مانند پریمنتا نوتراکس با ترکیبی از چند گیاه دارویی (از جمله ویتکس، خارمریم و تمشک قرمز) شناخته میشود.
| نام محصول | نوع / اصالت | ویژگی کلیدی | مناسب برای چه افرادی؟ |
|---|---|---|---|
| قرص ویتاگنوس | تولید ایران (پورسینا) | حاوی عصاره گیاه پنجانگشت (Vitex) | تنظیم هورمونی، بهبود نظم قاعدگی و کاهش علائم PMS |
| قرص فمودین (Femodin) | تولید ایران (دینه) | حاوی عصاره گیاه پنجانگشت (Vitex) | رفع اختلالات سیکل ماهانه و رفع اختلالات سندرم پیش از قاعدگی |
| کپسول ایوینینگ پرایم رز اویل | تحت لیسانس آلمان (یوروویتال) | روغن گل مغربی خالص (GLA) | کمک به بهبود علائم پیش از قاعدگی، کنترل علائم یائسگی |
| کپسول پریمنتا (Primenta) | تولید ایران (نوتراکس) | ترکیب پنجانگشت، خارمریم و تمشک قرمز | بهبود جامع نوسانات خلقی و دردهای دوران قاعدگی |
| کپسول پونیکا (Punica) | تولید ایران (ادیب اکسیر) | تقویتکننده هورمونهای زنانه | بهبود کیست تخمدان و تقویت سلامت سیستم باروری |
| قرص اوزیل (Ozil) | تولید ایران (دکتر گیل) | حاوی میو-اینوزیتول و اسید فولیک | حمایت از زنان مبتلا به تنبلی تخمدان (PCOS) و تنظیم سیکل |
| قرص اواهلث (Ovahealth) | تولید ایران (آرین سلامت سینا) | ترکیب اینوزیتول و فولات | بهبود کیفیت تخمک و کمک به تنظیم دورههای نامنظم |
از محصولات پرفروش این دسته میتوان به قطره و قرص روکشدار ویتاگنوس پورسینا، کپسول روغن گل مغربی پریموژل دانا، کپسول ایپیاو باریج اسانس، کپسول ایوینینگ پرایمرز اویل یوروویتال و کپسول پریمنتا نوتراکس اشاره کرد.
آیا مکملهای گیاهی میتوانند جایگزین مسکنهای معمول شوند؟ در موارد درد خفیف تا متوسط، برخی افراد با مکملهای گیاهی و تغییر سبک زندگی بهبود مییابند؛ اما در دردهای شدید یا مشکوک به درد قاعدگی ثانویه، تشخیص و درمان پزشکی ضروری است و مکملها صرفاً نقش کمکی دارند.
بهترین زمان شروع مصرف مکملهای PMS چه زمانی است؟ معمولاً توصیه میشود مصرف این مکملها از حدود یک تا دو هفته پیش از موعد پریود آغاز شود، هرچند برخی محصولات برای مصرف مداوم روزانه طراحی شدهاند.
آیا این مکملها عوارض جانبی دارند؟ بسته به نوع ترکیب، عوارضی مانند ناراحتی گوارشی خفیف، سردرد یا حساسیت پوستی ممکن است در برخی افراد رخ دهد؛ در صورت مشاهده هرگونه واکنش غیرعادی، بهتر است مصرف قطع و با پزشک مشورت شود.
آیا مصرف این مکملها در دوران بارداری بیخطر است؟ خیر، بسیاری از این ترکیبات گیاهی و ویتامینی با دوز بالا برای دوران بارداری توصیه نمیشوند و مصرف آنها باید حتماً با تجویز و نظارت پزشک باشد.
چگونه از اصالت مکملهای قاعدگی مطمئن شویم؟ خرید از داروخانه آنلاین معتبر هلثی دارو که دارای مجوز از سازمان غذا و داروست، بررسی هولوگرام سلامت روی بستهبندی و توجه به تاریخ انقضا سه راهکار اصلی تضمین اصالت محصول هستند.
